Pharmacokinetics

Unbound Fraction fu

TRSerbest Fraksiyon
Also known as:Free fraction · Fraction unbound

The proportion of the total plasma drug concentration that is not bound to plasma proteins, expressed as a fraction (0–1) or percentage; only this free drug can cross membranes and interact with receptors.

Formula

fu = Cu / C CLfiltration = fu × GFR CLH ≈ fu × CLint (low-extraction drugs)

In depth

fu is the ratio of unbound (Cu) to total (C) plasma concentration and depends on the drug's affinity for binding proteins, the concentration of those proteins and competition from other drugs or endogenous substances such as bilirubin and free fatty acids. For highly bound drugs (fu < 0.1), small absolute changes in binding cause large relative changes in fu.

fu influences volume of distribution, glomerular filtration clearance (fu × GFR) and, for low-extraction drugs, hepatic clearance, which approximates fu × intrinsic clearance (CLint). For such drugs a rise in fu lowers the total concentration, while the unbound steady-state concentration, and hence the effect, remains essentially unchanged.

Clinical pearl

When fu is increased (hypoalbuminaemia, uraemia, late pregnancy), therapeutic ranges based on total concentration can mislead; for highly bound narrow-therapeutic-index drugs such as phenytoin and valproate, free levels are preferred.

Example drugs

Phenytoin Valproic acid Warfarin
TRIn Turkish

Serbest Fraksiyon

Plazmadaki toplam ilaç konsantrasyonunun proteinlere bağlı olmayan kısmıdır; 0–1 arasında bir kesir ya da yüzde olarak ifade edilir ve yalnızca bu serbest ilaç membranları geçip reseptörlerle etkileşebilir.

fu, bağlanmamış konsantrasyonun (Cu) toplam plazma konsantrasyonuna (C) oranıdır; ilacın bağlayıcı proteinlere afinitesine, bu proteinlerin konsantrasyonuna ve diğer ilaçlar ya da bilirubin ve serbest yağ asitleri gibi endojen maddelerle yarışmaya bağlıdır. Yüksek oranda bağlanan ilaçlarda (fu < 0,1) bağlanmadaki küçük mutlak değişiklikler fu'da büyük göreceli değişikliklere yol açar.

fu; dağılım hacmini, glomerüler filtrasyon klirensini (fu × GFR) ve ekstraksiyonu düşük ilaçlarda yaklaşık olarak fu × intrinsik klirense (CLint) eşit olan hepatik klirensi etkiler. Bu ilaçlarda fu'nun artması toplam konsantrasyonu düşürürken bağlanmamış kararlı durum konsantrasyonu, dolayısıyla etki, önemli ölçüde değişmez.

fu arttığında (hipoalbüminemi, üremi, ileri gebelik) toplam konsantrasyona dayalı terapötik aralıklar yanıltıcı olabilir; fenitoin ve valproat gibi yüksek oranda bağlanan, terapötik indeksi dar ilaçlarda serbest düzey ölçümü tercih edilir.

Diğer adları:Bağlanmamış fraksiyon · Serbest kesir
Updated 24.09.2026 0 views Educational reference — verify against current sources before clinical use.

Read next

Plasma Protein BindingPlazma Proteinlerine Bağlanma

The reversible binding of a drug to plasma proteins, chiefly albumin for acidic drugs and α1-acid glycoprotein for basic drugs, which determines the fraction of drug that is free to distribute and act.

 Hepatic ClearanceHepatik Klirens

The component of total clearance due to hepatic metabolism and biliary excretion; the volume of blood cleared of drug by the liver per unit time.

 Renal ClearanceRenal Klirens

The component of total clearance attributable to the kidneys: the volume of plasma cleared of drug by urinary excretion per unit time.

 Volume of DistributionSanal Dağılım Hacmi

A theoretical volume that describes the extent to which a drug is distributed throughout the body tissues relative to the plasma, indicating how much the drug leaves the bloodstream to enter tissues.

 Narrow Therapeutic Index DrugDar Terapötik İndeksli İlaç

A drug for which small differences in dose or blood concentration may lead to serious therapeutic failure or serious adverse drug reactions.

 Therapeutic Drug MonitoringTerapötik İlaç İzlemi

The measurement of drug concentrations in blood at defined times, interpreted in the clinical context, to individualise dosing so as to maximise efficacy and minimise toxicity.