Toxicology

Enhanced Elimination

TREliminasyonun Hızlandırılması
Also known as:Enhancement of elimination · Elimination enhancement

Measures that increase the removal of an already absorbed drug or toxin from the body beyond its intrinsic clearance, used in selected poisonings to shorten exposure and reduce toxicity.

Formula

CLtotal = CLendogenous + CLEC CLEC = Q × (Cin − Cout) / Cin

In depth

The main techniques are multiple-dose activated charcoal, urinary alkalinization and extracorporeal treatment. Sodium bicarbonate raises urine pH so that weak acids such as salicylate are ion-trapped in the tubular lumen; forced diuresis and urine acidification are obsolete. Intermittent hemodialysis is the most efficient extracorporeal method; hemoperfusion and continuous techniques have narrower roles.

Removal is favored by low molecular weight, a small volume of distribution, low protein binding and water solubility, and is worthwhile only when extracorporeal clearance (CLEC: device flow Q × extraction ratio, where Cin and Cout are the concentrations entering and leaving the device) adds substantially to endogenous clearance. The EXTRIP workgroup issues toxin-specific recommendations, e.g. for lithium, salicylates, metformin and valproic acid.

Clinical pearl

Indications rest on clinical severity and toxin properties, not on a drug level alone; involve a poison center early (in Turkey, UZEM – 114) and remember that dialysis also removes therapeutic drugs such as antibiotics.

Example drugs

lithium Acetylsalicylic acid Metformin Valproic acid Theophylline Phenobarbital
TRIn Turkish

Eliminasyonun Hızlandırılması

Emilmiş bir ilacın ya da toksik maddenin vücuttan uzaklaştırılmasını kendi doğal klirensinin ötesinde artıran yöntemlerdir; seçilmiş zehirlenmelerde maruziyet süresini kısaltmak ve toksisiteyi azaltmak amacıyla uygulanır.

Başlıca yöntemler çoklu doz aktif kömür, idrarın alkalileştirilmesi ve ekstrakorporeal tedavidir. Sodyum bikarbonat idrar pH’sını yükselterek salisilat gibi zayıf asitlerin tübül lümeninde iyon tuzaklanmasına uğramasını sağlar; zorlu diürez ve idrarın asitleştirilmesi artık kullanılmamaktadır. Aralıklı hemodiyaliz en etkili ekstrakorporeal yöntemdir; hemoperfüzyon ve sürekli yöntemlerin rolü daha sınırlıdır.

Düşük molekül ağırlığı, küçük dağılım hacmi, düşük proteine bağlanma ve suda çözünürlük uzaklaştırmayı kolaylaştırır; işlem ancak ekstrakorporeal klirens (CLEC: cihaz akımı Q × ekstraksiyon oranı; Cin ve Cout cihaza giren ve cihazdan çıkan konsantrasyonlardır) endojen klirense anlamlı katkı sağlıyorsa yararlıdır. EXTRIP çalışma grubu lityum, salisilatlar, metformin ve valproik asit gibi maddeler için özgül öneriler yayımlar.

Endikasyon yalnızca ilaç düzeyine göre değil, klinik ağırlık ve maddenin özelliklerine göre konur; erken dönemde zehir danışma merkezine (Türkiye’de UZEM – 114) danışılmalı ve diyalizin antibiyotikler gibi tedavi amaçlı ilaçları da uzaklaştırdığı unutulmamalıdır.

Diğer adları:Eliminasyonun artırılması · Atılımın hızlandırılması
Updated 24.09.2026 0 views Educational reference — verify against current sources before clinical use.

Read next

Activated CharcoalAktif Kömür

A highly porous, finely powdered carbon adsorbent given orally or by nasogastric tube that binds many drugs and toxins in the gut lumen, limiting their systemic absorption and, with repeated doses, enhancing the elimination of some.

 Ion Trappingİyon Tuzaklanması

The accumulation of a weak acid or weak base on the side of a membrane where it is more ionised, because only the un-ionised form diffuses freely across lipid membranes.

 Volume of DistributionSanal Dağılım Hacmi

A theoretical volume that describes the extent to which a drug is distributed throughout the body tissues relative to the plasma, indicating how much the drug leaves the bloodstream to enter tissues.

 Plasma Protein BindingPlazma Proteinlerine Bağlanma

The reversible binding of a drug to plasma proteins, chiefly albumin for acidic drugs and α1-acid glycoprotein for basic drugs, which determines the fraction of drug that is free to distribute and act.

 ClearanceKlirens

The rate at which a drug is removed from the body, primarily by the liver and kidneys, representing the volume of plasma cleared of the drug per unit time.

 Henderson–Hasselbalch EquationHenderson–Hasselbalch Denklemi

An equation relating the pH of a solution and the pKa of a weak acid or base to the ratio of its ionised and un-ionised forms, used to predict drug ionisation, absorption and distribution.