Toxicology

Activated Charcoal

TRAktif Kömür
Also known as:Activated carbon · Medicinal charcoal

A highly porous, finely powdered carbon adsorbent given orally or by nasogastric tube that binds many drugs and toxins in the gut lumen, limiting their systemic absorption and, with repeated doses, enhancing the elimination of some.

In depth

It is produced by pyrolysis of organic material and activation with steam or oxidizing gases, which creates a very large internal surface area that adsorbs molecules non-specifically. The benefit of a single dose declines rapidly with time and is greatest when given within about 1 hour of ingestion. Metals and ions (iron, lithium), alcohols, strong acids and alkalis, and hydrocarbons are poorly adsorbed.

Multiple-dose activated charcoal (MDAC) sustains a gradient that draws drug back across the intestinal mucosa (“gut dialysis”) and interrupts enterohepatic recirculation; it is reserved for serious poisoning with drugs such as carbamazepine, dapsone, phenobarbital, quinine and theophylline. Contraindications include an unprotected airway, bowel obstruction and corrosive ingestion.

Clinical pearl

Charcoal is not a universal antidote: give it only to a patient with an intact or protected airway, and remember that it also adsorbs co-administered oral medicines and oral antidotes.

Example drugs

Carbamazepine Dapsone Phenobarbital Quinine Theophylline
TRIn Turkish

Aktif Kömür

Ağızdan ya da nazogastrik sondayla verilen, çok gözenekli ve ince toz hâlindeki bir karbon adsorbanıdır; birçok ilacı ve toksik maddeyi bağırsak lümeninde bağlayarak sistemik absorpsiyonlarını sınırlar, tekrarlayan dozlarda bazılarının eliminasyonunu da hızlandırır.

Organik maddelerin pirolizi ve ardından su buharı ya da oksitleyici gazlarla aktivasyonu sonucu elde edilir; oluşan çok geniş iç yüzey alanı molekülleri seçici olmayan biçimde adsorbe eder. Tek dozun yararı zamanla hızla azalır ve en büyük yarar alımdan sonraki yaklaşık 1 saat içinde uygulandığında elde edilir. Metaller ve iyonlar (demir, lityum), alkoller, güçlü asit ve alkaliler ile hidrokarbonlar iyi adsorbe edilmez.

Çoklu doz aktif kömür (MDAC), ilacın bağırsak mukozasından lümene geri geçmesini sağlayan gradyanı sürdürür (“gastrointestinal diyaliz”) ve enterohepatik dolaşımı keser; karbamazepin, dapson, fenobarbital, kinin ve teofilin gibi ilaçlarla ciddi zehirlenmelerde seçilmiş olgularda kullanılır. Korunmamış hava yolu, bağırsak tıkanıklığı ve korozif madde alımı kontrendikasyon oluşturur.

Aktif kömür evrensel bir antidot değildir: yalnızca hava yolu açık ya da güvence altına alınmış hastaya verilmeli, birlikte ağızdan alınan ilaçları ve oral antidotları da adsorbe ettiği unutulmamalıdır.

Diğer adları:Aktif karbon · Aktive kömür
Updated 24.09.2026 0 views Educational reference — verify against current sources before clinical use.

Read next

Enhanced EliminationEliminasyonun Hızlandırılması

Measures that increase the removal of an already absorbed drug or toxin from the body beyond its intrinsic clearance, used in selected poisonings to shorten exposure and reduce toxicity.

 AntidoteAntidot

A substance that counteracts the effects of a poison or drug overdose by preventing its absorption, binding or inactivating it, antagonising it at its site of action, enhancing its elimination or reversing its toxic effects.

 Enterohepatic RecirculationEnterohepatik Dolaşım

The cycle in which a drug or its conjugated metabolite is excreted in bile into the intestine, reabsorbed (after deconjugation, if conjugated) and returned to the liver via the portal circulation.

 AbsorptionAbsorpsiyon

The process by which a drug enters the bloodstream from the site of administration, such as the gastrointestinal tract, skin, or lungs.

 ToxicologyToksikoloji

The science that studies the adverse effects of chemical, physical or biological agents on living organisms, including their mechanisms, detection, risk assessment and the management of poisoning.