Pharmacokinetics

Henderson–Hasselbalch Equation

TRHenderson–Hasselbalch Denklemi
Also known as:Henderson-Hasselbalch equation

An equation relating the pH of a solution and the pKa of a weak acid or base to the ratio of its ionised and un-ionised forms, used to predict drug ionisation, absorption and distribution.

Formula

Weak acid: pH = pKa + log([A⁻] / [HA]) Weak base: pH = pKa + log([B] / [BH⁺])

In depth

For a weak acid, log([A⁻]/[HA]) = pH − pKa; for a weak base, log([B]/[BH⁺]) = pH − pKa, where A⁻ and BH⁺ are the ionised and HA and B the un-ionised forms. When pH equals pKa the drug is 50% ionised, and each unit of pH difference changes the ratio tenfold; weak acids are therefore largely un-ionised in acidic media and weak bases in alkaline media.

Because only the un-ionised, lipid-soluble form crosses membranes by passive diffusion, the equation underlies the pH-partition hypothesis, ion trapping and the effect of urinary pH on renal excretion. In vivo, its predictions are modified by the large absorptive surface of the small intestine, transporters and protein binding.

Clinical pearl

Local anaesthetics are weak bases and work poorly in infected, acidic tissue, where a greater fraction is ionised and cannot penetrate the nerve membrane: a direct clinical application of this equation.

Example drugs

Lidocaine Acetylsalicylic acid
TRIn Turkish

Henderson–Hasselbalch Denklemi

Bir çözeltinin pH'sı ve zayıf bir asit ya da bazın pKa değeri ile bu maddenin iyonize ve iyonize olmamış formlarının oranı arasındaki ilişkiyi veren ve ilaçların iyonizasyonunu, absorpsiyonunu ve dağılımını öngörmede kullanılan denklemdir.

Zayıf bir asit için log([A⁻]/[HA]) = pH − pKa, zayıf bir baz için ise log([B]/[BH⁺]) = pH − pKa'dır; burada A⁻ ve BH⁺ iyonize, HA ve B ise iyonize olmamış formlardır. pH pKa'ya eşit olduğunda ilaç %50 oranında iyonizedir ve her bir pH birimi farkı bu oranı on kat değiştirir; bu nedenle zayıf asitler asidik, zayıf bazlar ise alkali ortamda büyük ölçüde iyonize olmamış hâldedir.

Membranlardan pasif difüzyonla yalnızca iyonize olmamış ve lipitte çözünen form geçtiğinden denklem; pH-dağılım (pH-partition) hipotezinin, iyon tuzaklanmasının ve idrar pH'sının renal atılım üzerindeki etkisinin temelini oluşturur. Denklemin öngörüleri in vivo koşullarda ince bağırsağın geniş emilim yüzeyi, taşıyıcılar ve protein bağlanması nedeniyle değişebilir.

Zayıf baz yapısındaki lokal anestezikler enfekte ve asidik dokuda daha fazla iyonize olduklarından sinir membranını geçemez ve daha az etkili olur; bu, denklemin doğrudan bir klinik uygulamasıdır.

Diğer adları:Henderson-Hasselbalch eşitliği
Updated 24.09.2026 1 views Educational reference — verify against current sources before clinical use.

Read next

Ion Trappingİyon Tuzaklanması

The accumulation of a weak acid or weak base on the side of a membrane where it is more ionised, because only the un-ionised form diffuses freely across lipid membranes.

 AbsorptionAbsorpsiyon

The process by which a drug enters the bloodstream from the site of administration, such as the gastrointestinal tract, skin, or lungs.

 ExcretionAtılım (Ekskresyon)

The removal of unchanged drug or its metabolites from the body, principally in urine and in bile (faeces), and to a lesser extent in exhaled air, sweat, saliva and breast milk.

 SolubilityÇözünürlük

The maximum amount of a substance that dissolves in a given volume of solvent at equilibrium under specified conditions of temperature, pH and medium composition.

 Blood–Brain BarrierKan–Beyin Bariyeri

A selective barrier formed by brain capillary endothelial cells joined by tight junctions and supported by pericytes and astrocyte end-feet, which restricts the passage of drugs and solutes from blood into the central nervous system.

 Salt FormTuz Formu

A form of an ionisable drug substance combined with a pharmaceutically acceptable counterion, such as hydrochloride, sodium, maleate or mesilate, chosen to improve solubility, stability, crystallinity or manufacturability.